Có lẽ không món ăn nào ở Gia Lai lại dễ tìm thấy như phở khô (phở 2 tô). Dù ở đâu, trong thực đơn của các nhà hàng hay trong những quán hàng rong thì món phở khô xuất hiện một cách bắt mắt và cuốn hút thực khách vô cùng. Hơn thế, món phở khô của “phố núi” đã có mặt tại TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và một số tỉnh thành trong nước, góp phần làm nên sự độc đáo cho ẩm thực Việt Nam.
Phở khô Gia Lai trong trái tim người Việt
 |
| Thực khách thưởng thức món phở hai tô tại quán phở Hồng. Ảnh Trần Dung |
Hơn nửa thế kỷ qua, mỗi người con phố núi đều sinh ra và lớn lên trong hương vị đặc trưng của phở hai tô quê mình. Những địa chỉ quen thuộc như: Phở Hồng (Nguyễn Văn Trỗi), Tàu Lí (Trần Phú), Ngọc Sơn (Hùng Vương), Ngọc Linh (Sư Vạn Hạnh)…cho tới các hàng quán vỉa hè tại đường Thống Nhất, Hai Bà Trưng…luôn mời gọi được đông đảo thực khách. Món Phở khô thực sự đã chinh phục được trái tim của người Việt xa gần.
Được thưởng thức những tô phở khô đầu tiên vào cuối những năm 1960, cô Nguyễn Thị Quỳnh còn nhớ như in hương vị đậm đà của phở đựng trong hai chiếc tô sứ trắng ngần. Ngày ấy, phở khô Đại Hưng (nay là phở Hồng) là một món ăn xa xỉ đối với chị em cô. Vậy nên, mỗi lần được bố mẹ đưa đi ăn phở thì đó trở thành một món quà của mấy chị em. Cô vui vẻ kể lại: “Lần đầu tiên tôi được thưởng thức món phở 2 tô là năm tôi tròn 7 tuổi. Ba dẫn tôi tới tiệm ăn Đại Hưng trên đường Hoàng Diệu. Có lẽ mùi vị của tô phở đầu tiên trong cuộc đời sẽ còn theo tôi mãi”.
 |
| Một cơ sở bán phở khô Hồng tại TP. hồ Chí Minh. Ảnh Trần Dung |
Cũng tình cảm ấy, nhưng với thế hệ trẻ Gia Lai sau này lại có cách thưởng thức và thể hiện tình yêu với món Phở khô quê hương rất đặc biệt. “Vào những ngày se lạnh tại phố núi mà bạn có một phần phở hai tô sẽ làm cho con người bạn ấm dần lên và tràn đầy sức sống để khởi đầu cho một ngày mới tốt lành và bình yên”. Đó là lời mời gọi trong bài văn đạt điểm 9 của em Nguyễn Ngọc Tú Anh- học sinh lớp 8C2- Trường THCS Nguyễn Khuyến (TP. Hồ Chí Minh). Vốn là một người con Gia Lai nhưng đang học tập và sinh sống tại đất Sài thành, Tú Anh dành nhiều tình cảm cho quê hương, trong đó có món phở khô.
Từ lâu phố núi Pleiku đã “neo” vào lòng du khách bởi vẻ đẹp đặc trưng và bản sắc văn hóa của mình. Nhớ về Pleiku người ta nhớ về vị ngọt đắng của cà phê, vị cay nồng của hồ tiêu và vị thanh đậm ngọt bùi của phở hai tô. Từ các du khách nước ngoài cho tới những anh chị em nghệ sĩ nổi tiếng trên mọi miền như: Quang tèo, Giang còi, Lam Trường, Phi Nhung… cũng chọn phở khô để thưởng thức mỗi khi có dịp ghé qua Gia Lai. Những ai đang sinh sống và làm việc tại Gia Lai đều bị món phở hai tô mê hoặc.
Anh Đặng Văn Khải- nhân viên viện Nghiên cứu thiết kế Hoa Đông (Ba Đình- Hà Nội) đang công tác tại Pleiku cho biết: “Chỉ mới sống ở Gia Lai một thời gian nhưng tôi thật sự thích món phở khô ở đây. Lần đầu tiên thưởng thức, tôi rất bất ngờ vì nó khác hoàn toàn với phở Bắc. Nó thật sự lạ và độc đáo, hương vị của nó rất tuyệt vời. Các bạn cùng cơ quan với tôi chủ yếu là người nước ngoài nhưng cũng trở thành khách “ruột” của món phở này. Tôi đã chụp rất nhiều hình về phở khô Gia Lai để gửi ra cho các bạn của mình ngoài Hà Nội”.
 |
| Chị Hồng- chủ tiệm phở Hồng đang chế biến món phở khô. Ảnh Trần Dung |
Có thể nói, Phở khô Gia Lai đã làm cuộc “xuyên Việt” để có mặt ở nhiều tỉnh thành, trong đó có TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng - những đô thị sầm uất bậc nhất cả nước. Bạn Nguyễn Thị Phương- Nhân viên trực Tổng đài Viettel tại TP. Hồ Chí Minh chia sẻ: “Mình là người Hà Tĩnh nhưng lại mê món phở khô Gia Lai. Tại TP. Hồ Chí Minh, ngoài quán phở Hồng còn có nhiều tiệm khác với những tên gọi rất đặc trưng của món ăn này như "Phở hai tô" (quận 3), "Phở Gia Lai- Hai tô một xuất" (quận Phú Nhuận) hay "Bò cao nguyên" (quận Bình Thạnh)... Mỗi quán có một không gian riêng, một cung cách phục vụ riêng nhưng đều có hương vị phở độc đáo không lẫn vào đâu được”.
Vinh danh trong làng ẩm thực Việt Nam
Nói đến ẩm thực Gia Lai, không thể không nhắc tới phở khô- món ăn được mệnh danh như một thứ “quà” đặc sản mà người dân Gia Lai đã gửi đến các vùng miền khác của đất nước. Vị dai mềm của bánh phở hòa quyện cùng nước tương và nước súp trong vắt ngọt bùi là những gì bạn có thể cảm thấy khi thưởng thức phở khô của miền đất đỏ Tây Nguyên. Nhiều thực khách thích gọi món ăn này với một cái tên nôm na, gần gũi mà rất gợi hình là “phở hai tô”.
 |
| Những món gia vị không thể thiếu của món phở khô. Ảnh Trần Dung |
Nếu miến lươn là đặc sản nức tiếng của Nghệ An, bún bò là hương vị đặc trưng của xứ Huế mộng mơ hay món bánh khọt dân dã đại diện cho thành phố du lịch Vũng Tàu thì phở khô cũng đang dần “lên ngôi” như để tôn vinh cho nền ẩm thực Gia Lai. Trong danh sách 15 món ngon vừa được Tổ chức kỷ lục Việt Nam đề cử lập kỉ lục châu Á thì phở khô Gia Lai hiện diện như một món ẩm thực độc đáo để lại ấn tượng khó quên trong lòng thực khách.
Là người chèo chống nghiệp phở gia truyền của gia đình gần nửa thập kỉ qua, chị Nguyễn Thị Bích Hồng- chủ tiệm phở Hồng tâm sự: “Tôi đam mê nghiệp phở từ năm 12 tuổi, đi qua bao biến cố và thăng trầm, đến nay phở khô Gia Lai đã có tên tuổi và được vinh danh. Tôi rất vinh dự và tự hào. Hy vọng tên gọi và hương vị phở khô Gia Lai sẽ bay xa hơn nữa”.
 |
| Phở hai tô- đặc sản ẩm thực của người Gia Lai. Ảnh Trần Dung |
Một chủ quán phở khô vỉa hè tại đường Hai Bà Trưng chia sẻ: “Từ khi biết tin phở khô Gia Lai được tổ chức kỷ lục Việt Nam đề cử lập kỉ lục châu Á tôi vui lắm. Mọi người sẽ biết tới phở khô nhiều hơn và thưởng thức món ăn này nhiều hơn”.
| Đầu tháng 4 vừa qua, “Phở khô Hồng” đã hoàn tất các thủ tục gửi lên Cục Sở hữu Trí tuệ, đề nghị công nhận Bảo hộ thương hiệu độc quyền cho sản phẩm phở khô Hồng. Nếu được công nhận, đây là sản phẩm phở khô đầu tiên ở Gia Lai được bảo hộ thương hiệu độc quyền. |
Quả thật, so với hằng hà sa số những món ăn truyền thống của người Việt mang ra giới thiệu với thế giới thì phở khô Gia Lai thật sự đã tạo nên nét khác biệt. Nó không chỉ giúp xoa dịu nỗi nhớ quê của những người xa phố núi mà còn tạo được dấu ấn nhất định trong lòng những ai đã từng thưởng thức qua món ăn độc đáo này. Đối với anh Hồ Tống Minh Định, một nghiên cứu sinh ở Milan (Italia) thì đây chính là dịp anh nhớ về cội nguồn, nhớ về một hương vị truyền thống của quê nhà đã gắn bó với tuổi thơ của mình. “Ở xứ người, khi nghe tin phở khô Gia Lai được tổ chức kỷ lục Việt Nam đề cử lập kỉ lục châu Á, tôi cảm thấy vô cùng phấn khởi. Tôi tin rằng, phở khô Gia Lai quê tôi sẽ được công nhận là một trong những món ngon của châu Á” - anh Định vui vẻ nói.
Phở khô Gia Lai đã thực sự trở thành niềm tự hào và hy vọng của người dân phố núi trong hành trình quảng bá ẩm thực Việt Nam đến với khu vực và thế giới.
Trần Dung
